Bir linux dağıtımının hızlı ya da yavaş olması masaüstü temasından ibaret değildir. Asıl fark Kernel sürümünde, cpu güç yönetiminde, disk zamanlayıcısında ya da paketlerin nasıl yönetildiğinde veya arka planda çalışan servis sayısında ortaya çıkar.
Aynı donanımda iki farklı dağıtım kurulsa bile biri daha yüksek cpu kullanabilir, diğeri diski daha temkinli yönetebilir. Gerçek bir karşılaştırma yapmak için bu katmanları anlamak gerekir.
Nelere Dikkat Etmeliyiz?
Dosya Sistemi
Dağıtımlar varsayılan olarak EXT4, BTRFS veya XFS gibi farklı dosya sistemleri kullanabilir. Bu durum özellikle disk yoğun işlerde büyük fark yaratır. Veritabanı, yedekleme, log yazımı veya kernel derleme gibi durumalarda dosya sistemi gecikmeleri doğrudan performansı etkiler.
Arka Plan Servisleri
Bazı dağıtımlar Ubuntu gibi kurulumdan sonra çok sayıda servisle gelirken, bazıları Arch gibi oldukça sade başlar. Arka planda çalışan her servis az da olsa CPU zamanlayıcısından pay alır ve bellek tüketir. Bu durum özellikle düşük kaynaklı sistemlerde veya uzun süren testlerde fark yaratır.
Çalışan servisleri görmek için şu komut kullanılabiliriz.
systemctl list-units --type=service --state=runningBu liste, neden iki dağıtımın boşta RAM tüketiminin farklı olduğunu anlamak için oldukça faydalıdır.
Derleyici Farkları
Eğer test senaryolarında kaynak kod derleme işlemleri varsa kullanılan gcc veya clang sürümleri performansı etkileyebilir. Kernel derleme gibi testlerde bu fark daha net hissedilir.
Derleyici farklarının önemli bir nedeni de dağıtımların kullandığı paket yönetim sistemleridir. APT, DNF, YUM, Pacman, Zypper, APK veya Portage gibi paket yöneticileri yazılımların hangi derleyiciyle, hangi bağımlılıklarla sisteme ekleneceğini belirler.
Linux dağıtımlarında kullanılan paket yönetim sistemlerini ve aralarındaki farkları detaylı şekilde ele aldığımız yazımıza buradan ulaşabilirsiniz.
Teste başlamadan önce ortamı Sabitle
Test yapılacak sistem ister fiziksel olsun ister sanal her dağıtım için aynı şartlarda çalıştırılmasıdır. Aynı cpu aynı ram aynı disk boyutu kullanılmalıdır. Sanal makine kullanıyorsan disk controller ve ağ kartı da aynı olmalıdır.
Dosya sistemi olarak EXT4 tercih edilmelidir.
Test sırasında güç yönetimi performans modunda olmalıdır. Aksi halde CPU bilinçli olarak yavaşlatılır.
powerprofilesctl set performanceTest Araçlarının Kurulumu
Bu rehberimizde otomatik ve güvenilir testler için Phoronix Test Suite kullancağız. Sistem kaynaklarını izlemek için de btop yeterlidir.
# Ubuntu/Debian tayfası için:
sudo apt install phoronix-test-suite
# Fedora severler için:
sudo dnf install phoronix-test-suite
# "I use Arch btw" diyenler için:
sudo pacman -S phoronix-test-suiteTest Senaryoları
Üç farklı senaryo kullanacağız.
CPU ve Bellek Gücü – 7 Zip Sıkıştırma
Bu test işlemci ve RAM’i zorlar. Karmaşık verileri ne kadar hızlı işlediğini gösterir.
phoronix-test-suite run pts/compress-7zipTest tamamlandığında saniye veya skor bazlı bir sonuç göreceğiz. Aynı donanımda fark varsa genelde kernel scheduler ve derlemelerinden kaynaklanır.
Linux Kernel Derleme
Bu test performans için en uygun testtir. CPU RAM ve disk aynı anda çalışır. Sistem dengesi burada net şekilde ortaya çıkar.
phoronix-test-suite run pts/build-linux-kernelTest uzun sürebilir. Bittiğinde toplam derleme süresi görüntülenir. Süre ne kadar kısaysa sistem o kadar dengelidir.
Günlük Script Performansı – Python PyBench
Python kullananlar için bu test oldukça anlamlıdır. Dağıtımın Python yorumlayıcısının ne kadar optimize olduğunu gösterir.
phoronix-test-suite run pts/pybenchGündelik otomasyon scriptleri ve backend işler için önemli bir göstergedir.
Disk I O ve Dosya Sistemi Davranışı
Disk performansı web sunucuları veritabanları mail sistemleri ve yedekleme sunucuları için kritiktir.
Bu test disk üzerindeki okuma yazma hızını ve gecikmeyi ölçer.
phoronix-test-suite run pts/fioSadece hız değil gecikmenin tutarlı olup olmadığı da önemlidir. Ani dalgalanmalar ileride performans sorunlarına yol açar.
Sık Sorulan Sorular
Benchmark sonuçları her çalıştırmada neden farklı çıkıyor?
CPU sıcaklığı, disk önbelleği ve arka plan servisleri sonucu etkiler. Özellikle thermal throttling performansı düşürür.
Her testten sonra birkaç dakika bekleyin ve CPU sıcaklığını kontrol edilmelidir.
btopDisk testi yüksek hız gösteriyor ama sistem yavaş hissediliyor?
Kısa süreli hız yüksek olabilir ancak gecikme tutarsızdır. Disk scheduler veya dosya sistemi bu duruma neden olur. Disk testlerinde sadece hız değil gecikmeye de bakılmalıdır.
phoronix-test-suite run pts/fioEn hızlı Linux dağıtımı hangisi?
Dağıtım değil yapılandırma seçin. Kernel, güç yönetimi, servisler ve dosya sistemi doğru ayarlanmışsa her dağıtım yüksek performans verebilir.
Aynı donanımda bir dağıtım neden diğerine göre daha fazla CPU kullanıyor?
Kernel scheduler ayarları farklı olabilir, güç yönetimi performance modunda olmayabilir veya arka planda çalışan servis sayısı fazla olabilir. Önce güç yönetimini sabitlenmeli.
powerprofilesctl set performanceArdından çalışan servisleri kontrol edilmeli.
systemctl list-units --type=service --state=runningKullanılmayan servisleri kapatarak testleri tekrar edilmeli.
