Linux dosya sistemleri, verilerin güvenli şekilde saklanmasını ve gerektiğinde kurtarılmasını sağlar. Fakat zaman içinde bozulmalar yaşanabilir ve bazı bölümlere erişim engellenebilir. Bu uyumsuzlukların çözümü için genellikle fsck aracı devreye girer.
Bir önceki yazımızda VDS sunucularda kullanılan işletim sistemlerinden söz etmiştik. Bu işletim sistemlerinden sık tercih edilen Linux için disk sorunlarının çözümünde fsck’nin kullanımını ele alacağız.
Linux’ta fsck Ne Zaman Kullanılmalı?
fsck komutu, dosya sisteminde bütünlük problemi olduğuna işaret eden durumlarda devreye girer.
- İşletim sistemi açılmıyorsa,
- Sık sık giriş/çıkış hatalarıyla dosya bozulmaları yaşanıyorsa,
- Harici depolama birimleri (USB, SD kart vb.) düzgün çalışmıyorsa, Bu gibi senaryolar, dosya sistemi tutarsızlıklarını kontrol etmenin ve onarmanın gerekli olduğunu gösterir.
fsck Komutunun Parametreleri
fsck yalnızca root yetkisiyle çalıştırılabilir. Kullanıa göre farklı seçenekler sunar.
-A→/etc/fstabdosyasında tanımlı tüm bölümleri kontrol eder.-C→ İşlem ilerlemesini gösterir.-l→ Kontrol sırasında bölümü kilitleyerek başka işlemleri engeller.-M→ Bağlı olan dosya sistemlerini atlar.-N→ Ne yapılacağını listeler değişiklik yapmaz.-P→ Dosya sistemlerini paralel kontrol eder.-R→ Root bölümünü hariç tutar-r→ Kontrol edilen cihazların istatistiklerini döndürür.-T→ Başlık bilgisini gizler.-t→ Belirli bir dosya sistemi türünü (ör.ext4,xfs) kontrol eder.-V→ Ayrıntılı çıktı verir.
Linux’u fsck ile Kontrol Etme
Bir disk bölümünü taramak için önce bağlı olmadığından emin olmak gerekir. Örneğin:
sudo umount /dev/sdb
sudo fsck /dev/sdbBağlı bölümler üzerinde fsck çalıştırmak, hataları artırabilir. Bu nedenle önce unmount işlemi yapılmalıdır.
fsck Çıkış Kodları
Her fsck çalıştırmasından sonra belirli bir çıkış kodu döner:
- 0 → Hata yok
- 1 → Hatalar düzeltildi
- 2 → Yeniden başlatma gerekli
- 4 → Hatalar giderilemedi
- 8 → Çalışma hatası
- 16 → Sözdizimi veya kullanım hatası
- 32 → İşlem kullanıcı tarafından iptal edildi
- 128 → Paylaşılan kütüphane hatası
Bu kodlar sayesinde işlem sonucunu kolayca değerlendirebilirsiniz
Eğer çok sayıda hata varsa, her biri için onay vermek yerine fsck’nin otomatik onarım yapması sağlanabilir:
sudo fsck -y /dev/sdbTüm diskler için:
sudo fsck -AR -yBurada -y parametresi, tüm hatalara otomatik olarak “yes” cevabı verir.
Kök Bölümde fsck Yapılandırması
Kök dosya sistemi bağlıyken fsck çalıştırılamaz. Bunun için iki yöntem bulunur:
Başlangıçta fsck’yi Yüklemek
sudo touch /forcefsck
sudo rebootSistem yeniden başlatıldığında fsck otomatik olarak çalışır. İşlem bitince dosya kaldırılmalıdır:
sudo rm /forcefsckKurtarma Modunda fsck Kullanımı
Sistemi yeniden başlatalım.
GRUB menüsünden Gelişmiş seçenekler → Kurtarma modunu seçelim.
Açılan menüden fsck’yi çalıştıralım.
Kontrol tamamlandıktan sonra normal önyüklemeye geçebiliriz.
Sık Sorulan Sorular
Superblock hatası nedir?
Superblock dosya sisteminin temel yapısını tutar. Bozulduğunda disk mount edilemez.
sudo fsck.ext4 -b <yedek_superblock_numarası> /dev/sdXNSuperblock numaraları dumpe2fs /dev/sdXN | grep superblock komutuyla öğrenilebilir.
fsck her açılışta otomatik çalışıyor?
Bu ayarlar /etc/fstab veya tune2fs ile kontrol edilir.
sudo tune2fs -c 30 /dev/sdXN # her 30 açılışta bir kontrol
sudo tune2fs -i 7d /dev/sdXN # her 7 günde bir kontrolfsck “device is busy” hatası verirse ne yapılmalı?
Bu, bölümün bağlı olduğunu gösterir. Önce bölümü ayırmak gerekir:
sudo umount /dev/sdXNEğer root bölümü ise canlı USB veya recovery mod üzerinden işlem yapılmalıdır.
Hangi dosya sistemi için hangi araç kullanılmalı?
- Ext2/3/4 → fsck.ext4 veya e2fsck
- XFS → xfs_repair
- Btrfs → btrfs check / btrfs scrub
- FAT32 → fsck.vfat
Root bölümü nasıl kontrol edilir?
Root bağlı olduğu için normal şekilde kontrol edilemez. Bunun yerine canlı USB ile açmak ya da önyüklemede touch /forcefsck komutunu kullanarak bir sonraki başlatmada otomatik kontrol yapılmasını sağlamak gerekir.
