Linux işletim sistemi kullanıcılarının en çok karşılaştığı dosya türlerinden biri tar.gz arşivleridir. Bu format; uygulama paketleri, kurulum dosyaları, yedekler veya sistem yapılandırmalarında sıkça kullanılır. Zip dosyalarına benzer şekilde çalışsa da, açık kaynak dünyasında çok daha yaygındır.
Bu yazıda, tar.gz dosyalarının ne olduğunu, nasıl oluşturulduğunu ve nasıl açıldığını adım adım anlatacağız. Linux sistemlerinde dosya ve klasörleri arşivlemek için kullanılan en temel araç tar komutudur. Tar, birden fazla dosyayı tek bir arşiv altında toplar, gzip ile sıkıştırıldığında boyutu küçülür ve gerektiğinde kolayca açılır.
Tar Komutu Neden Önemlidir?
- Yedekleme: Dosyaları tek bir pakette saklamayı kolaylaştırır.
- Taşıma: Arşivlenmiş dosyalar başka sunuculara hızlıca gönderilebilir.
- Depolama: Sıkıştırma sayesinde disk alanı tasarrufu sağlar.
- Dağıtım: Kaynak kodları veya uygulamalar
.tar.gzolarak paylaşılabilir.
Tar ve Gzip Nedir?
Tar, dosyaları ve klasörleri tek bir arşiv dosyasında toplamak için kullanılır.
Gzip, bu arşivi sıkıştırarak boyutunu küçültür.
Birlikte kullanıldığında .tar.gz formatı ortaya çıkar. Bu sayede .tar.gz dosyaları hem arşivleme hem de sıkıştırma avantajı sunar.
tar Komutunun Temel Kullanımı
tar [seçenekler] [arşiv_adi.tar] [dosyalar]tar -cvf yedek.tar /home/kullanici/| Parametre | Açıklama |
|---|---|
| -c | Yeni arşiv oluşturur |
| -x | Arşivi açar |
| -v | İşlem detaylarını gösterir |
| -f | Arşiv dosyası adını belirler |
| -z | gzip ile sıkıştırır (.tar.gz) |
| -j | bzip2 ile sıkıştırır (.tar.bz2) |
| -J | xz ile sıkıştırır (.tar.xz) |
| -t | Arşiv içeriğini listeler |
Tar.gz Dosyası Oluşturma
Genel Kural
tar -czf archive-name.tar.gz file1 file2 directory1 ...- -c → Yeni arşiv oluşturur
- -z → gzip ile sıkıştırır
- -f → Çıktı dosyasının adını belirtir
Örnek Kullanımlar
Birden Fazla Dosya Arşivleme
tar -czf archive.tar.gz file1.txt file2.txtKlasör Arşivleme
tar -czf web_backup.tar.gz /var/www/websiteBelirli Dizine Kaydetme
tar -czf /home/user/archive.tar.gz file1 file2*Eski tar sürümlerinde gzip desteği bulunmuyorsa şu yöntem kullanılabilir
tar -czf - file1 file2 | gzip > archive.tar.gzDosya ve Klasörleri Hariç Tutma
Arşiv oluştururken bazı dosya veya klasörlerin arşive dahil edilmesini istemeyebilirsiniz. Bu durumda –exclude seçeneğini kullanabilirsiniz.
tar -czf archive.tar.gz --exclude=dosya1.txt --exclude=klasor2 .Farklı Sıkıştırma Teknikleri
Tar sadece gzip ile sınırlı değildir. İhtiyaca göre farklı sıkıştırma yöntemleri de kullanılabilir.
Bzip2 ile sıkıştırma
tar -cjf archive.tar.bz2 /home/user/filesSadece arşiv (sıkıştırmasız)
tar -cvf archive.tar /etc/httpd/confTar.gz Dosyalarını Açma
Bir .tar.gz arşivini açmak için tar -xzvf archive.tar.gz komutu kullanılır. Bu komut arşivdeki tüm dosyaları çıkarır, gzip sıkıştırmasını çözer, işlem detaylarını gösterir ve açılacak dosyayı belirtir. Eğer arşivi belirli bir klasöre çıkarmak isterseniz tar -xzvf archive.tar.gz -C /home/user/documents komutunu çalıştırabilirsiniz. Arşivin içeriğini çıkarmadan sadece hangi dosyaların bulunduğunu görmek için ise tar -tzf archive.tar.gz komutu yeterlidir.
x → Dosyaları çıkartır.
z → Gzip sıkıştırmasını çözer.
v → İşlem sırasında detayları listeler.
f → Açılacak dosyayı belirtir.
Linux’ta Tar ile Oyun Sunucusu Yedekleme
Linux sistemlerinde tar komutu, oyun sunucularını yönetenler için de güçlü bir yedekleme aracıdır. Minecraft, CS:GO veya Rust sunucularının harita ve mod dosyaları tek bir tar.gz arşivinde toplanarak hem güvenli saklanır hem de gerektiğinde kolayca geri yüklenebilir.
tar -czf minecraft_backup.tar.gz /home/minecraft/serverOyun toplulukları için VPS ve VDS ile Oyun Sunucusu Nasıl Açılır? yazımıza da göz atabilirsiniz. Burada hangi altyapının oyun performansı için daha uygun olduğunu detaylıca açıkladık.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
.tar.gz dosyası nedir?
Birden fazla dosyayı .tar ile arşivleyip, gzip ile sıkıştırarak oluşturulan dosya biçimidir.
Tar.gz dosyasını nasıl açabilirim?
tar -xzvf archive.tar.gz.tar, .gz ve .tar.gz arasında fark nedir?
- .tar → Sıkıştırmasız arşiv dosyası
- .gz → Tek bir dosyanın sıkıştırılmış hali
- .tar.gz → Çoklu dosyaların hem arşivlenmiş hem de sıkıştırılmış hali
Tar.gz dosyasına sonradan yeni dosya ekleyebilir miyim?
tar -rvf archive.tar.gz yeni_dosya.txt komutuyla mevcut arşive yeni dosyalar ekleyebilirsiniz.
Çok büyük tar.gz arşivlerini nasıl parçalayabilirim?
split -b 500M archive.tar.gz parca_ komutunu kullanarak arşivi parçalayabilir, daha sonra cat parca_* > archive.tar.gz ile yeniden birleştirebilirsiniz.
Linux’ta tar.gz mi yoksa zip mi daha yaygındır?
Linux sistemlerinde tar.gz formatı çok daha yaygındır çünkü paketleme ve sıkıştırmayı birleştirir. Zip ise daha çok Windows tabanlı sistemlerde tercih edilir.
