RAID ne işe yarar?
RAID birden fazla diski tek bir yapı gibi çalıştırma yöntemidir. Amaç bazen hız bazen de arızaya dayanıklı olmaktır. Bazı RAID seviyeleri hız verir ama koruma vermez. Bazıları koruma verir ama alan kaybettirir. Bu yüzden RAID seçimi aslında bir denge işidir.
Felaket kurtarma senaryolarında RAID tek başına yeterli kabul edilmez. Veri merkezlerinde kullanılan VDS ve dedicated sunucu altyapılarında RAID genellikle ilk savunma hattı olarak konumlanır. Disk arızası yaşandığında servis kesintisi olmadan devam edebilmek için RAID kullanılır.
*Fidye yazılımı dosyaları kilitlerse RAID bunu engellemez. NAS çalınırsa RAID seni kurtarmaz. O yüzden RAID sadece bir katmandır. Yedekleme ayrı bir katmandır.
RAID’in 3 Temel Tekniği
RAID seviyeleri farklı adlarla anılsa da temelinde üç teknik bulunur. Bu teknikler ihtiyaca göre tek başına veya birlikte kullanılır.
Şeritlendirme
Verinin parçalara ayrılarak birden fazla diske dağıtılmasıdır. Aynı dosyanın farklı bölümleri farklı disklerden okunduğu için okuma ve yazma işlemleri hızlanır. Performans artar ancak bu yapı tek başına koruma sağlamaz. Disklerden biri bozulduğunda veri bütünlüğü kaybolur.
Aynalama
Aynı verinin eş zamanlı olarak iki diske yazılmasıdır. Disklerden biri arızalansa bile diğer disk veriyi tuttuğu için sistem çalışmaya devam eder. Bu yöntemin bedeli kapasitedir. İki disk kullanıldığında toplam alanın yarısı kullanılabilir.
Parite
Veriden ek bir bilgi üreterek hata durumunda kayıp veriyi yeniden oluşturma mantığına dayanır. Bir disk bozulduğunda kalan disklerdeki veri ve parite bilgisi birlikte kullanılır. Tek parite bir disk toleransı, çift parite iki disk toleransı sağlar.
RAID Seviyelerini Neye Göre Tercih Edilmeli?
RAID seviyesi seçerken aslında üç temel noktaya odaklanmak gerekir. Sistem kaç disk arızalansa bile çalışmaya devam etmeli. Performans senin için ne kadar kritik. Toplam disk alanının ne kadarını kullanmak istiyorsun. Bu üç kriter doğru RAID yapısını belirler.
RAID Seviyeleri Nelerdir?
Güncel kullanımda RAID 0, RAID 1, RAID 5, RAID 6 ve RAID 10 öne çıkarken, JBOD gibi RAID dışı mimariler de NAS sistemlerinde farklı ihtiyaçlar için tercih edilmektedir.
JBOD Nedir?
JBOD, birden fazla diski tek bir büyük alan gibi kullanır ve veriyi sırayla disklere yazar. Diskler arasında kopyalama veya parite yoktur.
Bu yapıda yedeklilik bulunmaz. Bir disk bozulursa yalnızca o diskteki veriler kaybolur. Avantajı tüm disk alanının kayıpsız kullanılması ve kurulumunun kolay olmasıdır. Dezavantajı ise disk arızasında veri koruması sunmamasıdır.
RAID 0
RAID 0 yalnızca performans için kullanılır. Veriler parçalara ayrılır ve tüm disklere dağıtılır. Diskler paralel çalıştığı için okuma ve yazma hızları artar.
Bu yapıda veri koruması yoktur. Tek bir disk bozulduğunda tüm sistem durur ve veriler kaybolur. Disk sayısı arttıkça tüm sistemin sağlam kalma ihtimali düşer. Bu yüzden RAID 0 veri güvenliği için değil, hızın önemli olduğu geçici işler için uygundur.
RAID 1
RAID 1, verinin birebir kopyasını birden fazla diskte tutar. Bir disk bozulduğunda sistem diğer disk üzerinden çalışmaya devam eder.
En büyük avantajı veri güvenliğidir. Okuma performansı bazı durumlarda artabilir. Dezavantajı kapasitedir. İki diskli bir RAID 1’de toplam alanın yarısı kullanılabilir.
Disk değişimi sonrası yeniden inşa sürecinde risk vardır. Kalan disk de bozulursa veri kaybı yaşanabilir. Bu ihtimal düşüktür ama tamamen ortadan kalkmaz.
RAID 5
RAID 5, veriyi diskler arasında dağıtır ve parite bilgisi tutar. En az üç diskle çalışır. Bir disk bozulduğunda sistem parite sayesinde çalışmaya devam eder.
Alan verimliliği yüksektir çünkü sadece bir disk parite için ayrılır. Okuma performansı çoğu senaryoda dengelidir. Zayıf noktası tek disk toleransıdır. Rebuild sırasında ikinci bir disk arızalanırsa veri kaybı yaşanır.
Bu nedenle RAID 5 seçerken disk kapasitesi, sistem yükü ve yedekleme planı mutlaka göz önünde bulundurulmalıdır.
RAID 6
RAID 6, RAID 5’e benzer ancak iki parite kullanır ve en az dört disk gerektirir. Aynı anda iki disk bozulsa bile sistem çalışmaya devam eder.
Bu yapı özellikle büyük disklerin kullanıldığı sistemlerde avantajlıdır. Rebuild süresi uzun olsa bile ikinci disk arızasına karşı ek güvenlik sağlar. Yazma performansı parite hesapları nedeniyle düşer ve rebuild süreci daha karmaşıktır. Buna rağmen veri güvenliğinin kritik olduğu sistemlerde RAID 6 daha güvenli bir tercihtir.
RAID 10 (1+0)
RAID 10, aynalama ve şeritlendirmeyi birlikte kullanır ve en az dört disk gerektirir. Yüksek performans sunar ve aynalama sayesinde güçlü veri koruması sağlar.
En büyük avantajı yeniden inşa sürecidir. Bir disk bozulduğunda sadece eş diski üzerinden kopyalama yapılır. Tüm diziyi yeniden hesaplamak gerekmez. Bu da yoğun okuma ve yazma yapan sistemlerde daha stabil bir yapı sağlar.
Dezavantajı kapasitedir. Toplam alanın yarısı kullanılır. Buna rağmen performans ve güvenliğin birlikte istendiği sistemlerde RAID 10 tercih edilir.
Parite disk sayısı seçilirken sadece kaç disk arızasına dayanılacağı değil, arızaya ne kadar hızlı müdahale edileceği de düşünülmelidir. Disk bozulduğunda hazır bir yedek disk varsa yeniden inşa hemen başlar ve risk süresi kısalır. Disk temini zaman alıyorsa tek pariteli yapılar daha kırılgan hale gelir.
Terminal ile RAID durumunu kontrol etme
Eğer sistem Linux tabanlı bir RAID kullanıyorsa, dizi sağlığını görmek için birkaç temel komut çok iş görür.
Aynı makinede mdadm kullanılıyorsa ilk bakış için şunu çalıştıralım.
cat /proc/mdstatDaha detaylı görünüm için md cihazını bulup inceleyebiliriz.
sudo mdadm --detail /dev/md0Disklerin SMART durumunu kontrol etmek için bunu kullanalım.
sudo smartctl -a /dev/sda<br>sudo smartctl -a /dev/sdbSistemde hangi disklerin olduğunu ve boyutları net görmek istersek eğer;
lsblk -o NAME,SIZE,TYPE,MODEL,SERIALBu kontrolleri düzenli yapmak, RAID seçimi kadar önemlidir. Çünkü RAID arızayı telafi edebilir, ama arızayı erken yakalamak daha büyük sorunları önler.
Sık Sorulan Sorular
Yedekleme yapmam gerekiyorsa RAID kullanmanın amacı nedir?
RAID sistemin disk arızası yaşadığında çalışmaya devam etmesini sağlar. Yedekleme ise veri kaybı yaşandığında geri dönmeyi sağlar. RAID hizmet sürekliliği içindir. Yedekleme veri kurtarma içindir. Bu yüzden RAID yedeklemenin yerine geçmez ancak yedekleme ile birlikte kullanıldığında anlam kazanır.
RAID rebuild sırasında sistem neden yavaşlar?
Rebuild sırasında tüm diskler sürekli okunur ve yazılır. Bu işlem normal kullanımın çok üzerinde disk yükü oluşturur. Diskler hem kullanıcı isteklerine hem rebuild sürecine aynı anda cevap vermeye çalıştığı için performans ciddi şekilde düşer.
RAID 6 neden RAID 5ten daha güvenlidir?
RAID 5te veri kaybı için rebuild sırasında tek bir ek disk arızası yeterlidir. RAID 6da veri kaybı için aynı anda iki ek disk arızası gerekir. İki diskin aynı gün bozulma ihtimali çok düşüktür.
